અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાન તેની પરમાણુ સુવિધાઓ પર લાંબા ગાળાની આંતરરાષ્ટ્રીય દેખરેખ સ્વીકારવા માટે તૈયાર થઈ ગયું છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, આ સમજૂતીના બદલામાં અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં શિપિંગ સંબંધિત કેટલાક પ્રતિબંધોમાં રાહત આપશે તેમજ નિયંત્રિત નાણાકીય છૂટછાટો પણ આપશે.

ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર લખ્યું કે ઈરાને “સૌથી ઉચ્ચ સ્તરની અને લાંબા ગાળાની પરમાણુ તપાસ” માટે સંમતિ આપી છે. તેમના મતે, આ પગલું “પરમાણુ અખંડિતતા” સુનિશ્ચિત કરશે અને ભવિષ્યમાં ઈરાન પરમાણુ હથિયાર ન બનાવી શકે તેની ખાતરી કરશે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે જો ઈરાન આ પ્રકારની દેખરેખ માટે તૈયાર ન થયું હોત તો બંને દેશો વચ્ચેની વાટાઘાટો આગળ વધી શકી ન હોત. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે આ સમજૂતી મધ્ય પૂર્વમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવને ઘટાડવા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

કોઈ અંતિમ સંમતિ આપી નથી

જોકે, ટ્રમ્પના આ દાવાને ઈરાને તરત જ ફગાવી દીધો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાકેઇએ જણાવ્યું કે તેહરાને આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA)ની વધારાની અથવા વિશેષ દેખરેખ માટે કોઈ અંતિમ સંમતિ આપી નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે પરમાણુ મુદ્દે ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ તેના સંબંધમાં કોઈ ચોક્કસ કરાર થયો નથી.

આ દરમિયાન ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ દાવો કર્યો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, નવા રાજદ્વારી કરારની અસરથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મારફતે તેલ પરિવહનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે એક જ દિવસમાં લગભગ 19 મિલિયન બેરલ તેલનો પુરવઠો આ માર્ગથી પસાર થયો, જે અત્યાર સુધીનો રેકોર્ડ ગણાય છે.

તેમણે જણાવ્યું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હાલમાં સંપૂર્ણપણે ખુલ્લો છે અને અમેરિકા આ માર્ગે અવરોધરહિત જહાજ પરિવહન ચાલુ રાખવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. જોકે, જરૂર પડ્યે સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં ફરીથી લેવામાં આવી શકે છે.

ઈરાન હવે ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર પ્રાપ્ત નહીં કરી શકે!

ટ્રમ્પે વધુમાં કહ્યું કે હાલની સ્થિતિમાં બે મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત થઈ છે. પ્રથમ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લો રહ્યો છે અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો જળવાઈ રહ્યો છે. બીજું, તેમના દાવા અનુસાર ઈરાન હવે ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર પ્રાપ્ત નહીં કરી શકે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સે પણ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પરમાણુ નિરીક્ષકોને દેશમાં ફરીથી પ્રવેશ આપવાના મુદ્દે સકારાત્મક વલણ દર્શાવી રહ્યું છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં થયેલી તાજેતરની વાટાઘાટો બાદ અમેરિકી પક્ષે આ ચર્ચાઓને “સફળ અંતિમ કરાર તરફનો મજબૂત પાયો” ગણાવી છે.

ટ્રમ્પના દાવા અને ઈરાનના સત્તાવાર નિવેદન વચ્ચે મતભેદ

બીજી તરફ, ઈરાનનું કહેવું છે કે પરમાણુ મુદ્દે હજુ માત્ર પ્રાથમિક સ્તરની ચર્ચાઓ થઈ છે અને કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી. તેથી ટ્રમ્પના દાવા અને ઈરાનના સત્તાવાર નિવેદન વચ્ચે સ્પષ્ટ મતભેદ જોવા મળી રહ્યો છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાંથી ચાલી રહેલી રાજદ્વારી ચર્ચાઓ બાદ યુદ્ધવિરામ તરફ આગળ વધવા માટે એક માળખાકીય સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. હવે આગામી વાટાઘાટોમાં બંને દેશો વચ્ચે કોઈ સત્તાવાર કરાર થાય છે કે નહીં, તેના પર વિશ્વભરની નજર રહેશે.

Image Gallery