દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવોએ ફરી એકવાર સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર ભાર વધાર્યો છે. પેટ્રોલના દરમાં પ્રતિ લિટર ₹2.61નો વધારો થયો છે, જ્યારે ડીઝલ ₹2.71 મોંઘું બન્યું છે. આવા સમયમાં ઘણા લોકોના મનમાં એક સવાલ ઊભો થાય છે કે જો રાત્રે પેટ્રોલ પંપ પર ઈંધણનો સ્ટોક બચેલો હોય અને બીજા દિવસે સવારે તેના ભાવ વધી જાય, તો આ વધારાની કમાણી આખરે કોને મળે છે?

હકીકતમાં પેટ્રોલ પંપ માલિકો ઇન્ડિયન ઓઈલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિંદુસ્તાન પેટ્રોલિયમ જેવી સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પાસેથી પહેલેથી ચૂકવણી કરીને ઈંધણ ખરીદે છે. જ્યારે એક વખત પેટ્રોલ અથવા ડીઝલ પંપના સ્ટોરેજ ટેન્કમાં પહોંચે છે, ત્યારબાદ તે સ્ટોકનો માલિક પંપ ડીલર બની જાય છે. એટલે કે તે ઈંધણ પરનો હક સંપૂર્ણ રીતે પંપ માલિક પાસે રહે છે.

આવી સ્થિતિમાં જો બીજા દિવસે પેટ્રોલ કે ડીઝલના ભાવ વધી જાય, તો પંપ પર પહેલેથી રહેલો જૂનો સ્ટોક પણ નવા વધેલા ભાવે વેચવામાં આવે છે. જૂના ખરીદીના ભાવ અને નવા વેચાણના ભાવ વચ્ચેનો તફાવત પંપ માલિકને વધારાની કમાણી રૂપે મળે છે. આ પ્રકારના લાભને ‘ઇન્વેન્ટરી ગેઇન’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

પરંતુ જ્યારે ઈંધણના ભાવમાં ઘટાડો થાય છે ત્યારે સ્થિતિ સંપૂર્ણ રીતે બદલાઈ જાય છે. જો પંપ માલિકે મોંઘા ભાવે ખરીદેલું ઈંધણ બીજા દિવસે ઓછા ભાવે વેચવું પડે, તો તેને નુકસાન સહન કરવું પડે છે. આ પરિસ્થિતિને ‘ઇન્વેન્ટરી લોસ’ કહેવામાં આવે છે.

Image Gallery