અમદાવાદ શહેરમાં ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ અને અખાદ્ય વસ્તુઓ નીકળવાનો સિલસિલો અટકવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. તાજેતરમાં જ શહેરના પોશ એરિયા ગણાતા બોડકદેવ વિસ્તારમાંથી આવી જ એક ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે. અહીં આવેલી જાણીતી ‘મોકા કેફે’ (Moka Cafe) માં એક ગ્રાહકે કોફીનો ઓર્ડર આપ્યો હતો, પરંતુ જ્યારે કોફી ટેબલ પર આવી ત્યારે તેમાં જીવાત તરતી જોવા મળી હતી. કોફીમાં જીવાત જોતા જ ગ્રાહકનો પિત્તો ગયો હતો અને તેમણે કેફેના મેનેજમેન્ટ સામે ભારે હોબાળો મચાવ્યો.

રસોડામાં વંદા અને ગંદકીનું સામ્રાજ્ય

ગ્રાહકનો આરોપ છે કે માત્ર કોફી જ નહીં, પરંતુ કેફેનું રસોડું (કિચન) પણ અત્યંત ગંદુ હતું. રસોડાની અંદર વંદા અને ગંદકીનું સામ્રાજ્ય જોવા મળ્યું હતું, જ્યાં ગ્રાહકો માટે ખાણી-પીણીની વસ્તુઓ તૈયાર કરવામાં આવતી હતી. આ ઘટનાનો વીડિયો પણ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે. ગ્રાહકોએ આ મામલે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના આરોગ્ય વિભાગ અને ફૂડ વિભાગને કડક પગલાં લેવા અને કેફે સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી.

શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમે જે મોંઘા ભાવે પ્રીમિયમ રેસ્ટોરન્ટમાં જમો છો, તે અંદરથી કેટલી સુરક્ષિત છે? અમદાવાદનો ફૂડ સીન હાલમાં ‘ક્રિપી-ક્રોલી ક્રાઈસિસ’ (Creepy-crawly crisis) એટલે કે જીવાતોના ઉપદ્રવનો સામનો કરી રહ્યો છે. આ કોઈ સામાન્ય ચિંતા નથી, પરંતુ આંકડાકીય સત્ય છે: છેલ્લા 7 મહિનામાં જ ભોજનમાં જીવાત હોવાની અંદાજિત 25 જેટલી ફરિયાદો નોંધાઈ છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ડામવા અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) હવે ‘ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ’ના મર્યાદિત વ્યાપની બહાર નીકળીને GPMC એક્ટ દ્વારા નવા કડક નિયમો સાથે મેદાને આવ્યું.

જાણીતી બ્રાન્ડ્સમાં ગંદકીનો વિસ્ફોટ

ગંદકી માત્ર શેરીના ગલ્લાઓ સુધી સીમિત નથી. શહેરની હાઈ-એન્ડ હોટેલ્સ અને પ્રખ્યાત કેફેમાં પણ સ્વચ્છતાના ધજાગરા ઉડ્યા છે. જ્યારે ગ્રાહક પ્રીમિયમ કિંમત ચૂકવે છે, ત્યારે તે માત્ર સ્વાદ જ નહીં પણ શુદ્ધતાની અપેક્ષા રાખે છે, જેમાં આ દિગ્ગજો નિષ્ફળ રહ્યા છે.

તાજેતરની ઘટનાઓ પર નજર કરીએ તો, વસ્ત્રાપુરની આઈટીસી (ITC) હોટેલની સેન્ડવીચમાંથી ઉડતી જીવાત મળી આવી હતી. તેવી જ રીતે, બોડકદેવના મોકા (Mocha) કેફેમાં કોફીમાંથી જીવાત નીકળતા ગ્રાહકોએ રસોડામાં વંદાઓના સામ્રાજ્યનો પર્દાફાશ કર્યો હતો. હોટેલ પ્રાઈડ જેવી સંસ્થાઓમાં પણ સૂપમાં જીવાત જોવા મળી હતી.

તપાસ દરમિયાન હોટેલનું રસોડું અત્યંત અસ્વચ્છ હાલતમાં મળી આવ્યું હતું અને ત્યાં ફરજિયાત પેસ્ટ કંટ્રોલ સર્ટિફિકેટનો પણ અભાવ હતો.” — તેજસ શાહ, ડેપ્યુટી હેલ્થ ઓફિસર, AMC (હોટેલ પ્રાઈડના કિસ્સામાં)

નિયમોનું પાલન માત્ર કાગળ પર?

શહેરમાં ખાદ્ય સુરક્ષાની વ્યવસ્થિત નિષ્ફળતાનો અંદાજ આ આંકડા પરથી લગાવી શકાય છે: અમદાવાદમાં અંદાજિત કુલ 4524 લાયસન્સ ધરાવતી હોટેલો અને રેસ્ટોરન્ટ્સ છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ મુજબ, દરેક એકમે વાર્ષિક પેસ્ટ કંટ્રોલ કરાવી તેનું સર્ટિફિકેટ જમા કરાવવું અનિવાર્ય છે. આમ છતાં, અમદાવાદના 10% થી પણ ઓછા એકમો આ નિયમનું પાલન કરે છે.

અત્યાર સુધી AMC પાસે દંડની રકમમાં એકરૂપતા નહોતી, જેના કારણે ઘણીવાર મનસ્વી રીતે ચાર્જ વસૂલાતા હતા. આ પારદર્શિતાના અભાવે જ રેસ્ટોરન્ટ માલિકોમાં કાયદાનો ડર રહ્યો નથી, જેનો ભોગ સામાન્ય જનતા બની રહી છે.

AMC નું નવું હથિયાર

અત્યાર સુધી તંત્ર પાસે એકમોને સીલ કરવા અથવા નજીવો વહીવટી ચાર્જ વસૂલવાની જ સત્તા હતી. પરંતુ હવે, GPMC એક્ટમાં સુધારો કરીને AMC એ દંડની નવી શ્રેણી અમલી બનાવી છે. હવે દંડ રૂ. 10000 થી શરૂ થઈને રૂ. 50 લાખ સુધી જઈ શકે છે.

સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે, નવા નિયમો મુજબ જો કોઈ એકમમાં એકથી વધુ ઉલ્લંઘન જોવા મળશે (દા.ત. જીવાત પણ હોય અને એક્સપાયર્ડ સામાન પણ હોય), તો તેનો દંડ ‘કમ્યુલેટિવ’ (Cumulative) એટલે કે દરેક ભૂલ માટે અલગ-અલગ દંડ ઉમેરીને વસૂલવામાં આવશે.

તાજેતરમાં લેવાયેલા કડક પગલાં:

AMC એ શહેરના એકમોને ‘A’ થી ‘D’ કેટેગરીમાં વહેંચી દીધા છે. આ વર્ગીકરણ પાછળનો તર્ક એ છે કે જે રેસ્ટોરન્ટ્સમાં ગ્રાહકો પ્રીમિયમ કિંમત ચૂકવે છે (Category A), તેમની જવાબદારી પણ એટલી જ મોટી હોવી જોઈએ.

AMC ના ફૂડ વિભાગની ઢીલી કામગીરી સામે સવાલો

મહત્વની નોંધ: વારંવાર બનતી આવી ઘટનાઓને કારણે નાગરિકોમાં તંત્ર સામે ભારે નારાજગી છે. ગ્રાહકો મોંઘા ભાવ ચૂકવીને આવી હોટેલો કે કેફેમાં જતા હોય છે, પરંતુ બદલામાં તેમને બીમારીઓ મળી રહી છે.

આરોગ્ય વિભાગ માત્ર દંડ વસૂલીને કે થોડા દિવસ દુકાન સીલ કરીને સંતોષ માની લે છે, જેના કારણે આવી હોટેલોના માલિકોને કોઈ ડર રહ્યો નથી. ગ્રાહકોની માગ છે કે મોકા કેફે જેવા એકમો સામે કાયમી લાયસન્સ રદ કરવા સુધીના કડક પગલાં લેવાવા જોઈએ જેથી લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખીલવાડ બંધ થાય.

Image Gallery