US Iran Peace Talks:અમેરિકા-ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધના 26મા દિવસે, વાટાઘાટો વધુને વધુ મુશ્કેલ બની ગઈ છે. મધ્યસ્થી દ્વારા ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ પોતાની મુખ્ય માંગણીઓ રજૂ કરી છે. આ માંગણીઓ એટલી કડક છે કે ઘણા નિષ્ણાતો કહે છે કે તેના પર કોઈ કરાર સુધી પહોંચવું અનિશ્ચિત લાગે છે.

ઈરાને અમેરિકા પાસેથી શું માંગણી કરી?

ઈરાનની ચાર મુખ્ય માંગણીઓ છે:

ભવિષ્યમાં કોઈ લશ્કરી હુમલા નહીં: ઈરાને અમેરિકા અને ઈઝરાયલ બંને પાસેથી લેખિત ગેરંટી માંગી કે ઈરાન સામે વધુ કોઈ લશ્કરી કાર્યવાહી નહીં થાય.

સંપૂર્ણ યુદ્ધ વળતર: યુદ્ધમાં જાનમાલના નુકસાન માટે અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો પાસેથી સંપૂર્ણ યુદ્ધ વળતરની માંગ કરવામાં આવી છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ: ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઔપચારિક અને સંપૂર્ણ નિયંત્રણ ઇચ્છે છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલી જહાજો પર કડક શરતો લાદી શકાય છે.

બેલિસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમ પર કોઈ પ્રતિબંધ નહીં: ઈરાને સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તેના બેલિસ્ટિક મિસાઈલ અને ડ્રોન કાર્યક્રમો પર કોઈ પ્રતિબંધ  નહીં હોય.

ઈરાનની અન્ય મહત્વપૂર્ણ માંગણીઓ છે. અહેવાલો અનુસાર, ઈરાને એમ પણ કહ્યું છે:

ખાડીમાં તમામ યુએસ લશ્કરી થાણા બંધ કરવા જોઈએ.

ઈરાન પરના તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો તાત્કાલિક બંધ કરવા જોઈએ.

ઈરાનનું વલણ હવે વધુ કઠોર બન્યું છે. તેહરાને મધ્યસ્થીઓને કહ્યું હતું કે ટ્રમ્પે પહેલા પણ બે વાર તેમની સાથે દગો કર્યો છે, તેથી તે ત્રીજી વખત જોખમ નહીં લે. અમેરિકા દ્વારા વધારાના સૈનિકોની તૈનાતી પણ ઈરાનની શંકાઓને બળ આપી રહી છે.

ઈરાને ટ્રમ્પના દાવાને નકારી કાઢ્યો

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગઈકાલે જણાવ્યું હતું કે, ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવશે નહીં અને વાટાઘાટો સારી રીતે આગળ વધી રહી છે. જોકે, ઈરાને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યું છે કે કોઈ પણ સીધી વાટાઘાટો થઈ રહી છે. તેહરાન દાવો કરે છે કે સંદેશાઓ ફક્ત મધ્યસ્થી (જેમ કે ઓમાન, કતાર અને પાકિસ્તાન) દ્વારા જ મળી રહ્યા છે.

ઈરાન તેના વાટાઘાટકાર તરીકે જે.ડી. વાન્સને પસંદ કરે છે, જ્યારે સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર સાથેની અગાઉની બેઠકો નિષ્ફળ ગઈ છે.

શાંતિ વાટાઘાટોની ચર્ચા વચ્ચે વર્તમાન પરિસ્થિતિ શું છે?

દરમિયાન, હુમલાઓ ચાલુ છે. હિઝબુલ્લાહે હાઈફા-નહરિયા પર 30 થી વધુ રોકેટ છોડ્યા. ઈરાને ઇઝરાયલી એરોસ્પેસ ફેક્ટરીઓ પર ડ્રોન હુમલા શરૂ કર્યા. ઇઝરાયલે શિરાઝ એરપોર્ટ સહિત ઈરાની લક્ષ્યો પર હુમલો કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. કુવૈત એરપોર્ટ પર એક ઇંધણ ટાંકીમાં પણ આગ લાગી.

હોર્મુઝમાં તણાવને કારણે તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $94-97 ની આસપાસ રહ્યા છે. ઈરાને કહ્યું છે કે તે દુશ્મન દેશોના જહાજોને નહીં, પરંતુ બિન-શત્રુ જહાજોને પસાર થવા દેશે.

મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધ અને શાંતિ વાટાઘાટોમાં ભારતની ભૂમિકા શું છે?

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્રમ્પ સાથે ફોન પર વાત કરી અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખુલ્લો અને સુરક્ષિત રાખવા અને આ ક્ષેત્રમાં વહેલી શાંતિ સ્થાપવા અપીલ કરી. ભારત તેના તેલ પુરવઠા અને નાગરિકોની સલામતી અંગે ચિંતિત છે. પરિસ્થિતિ ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે. ઈરાનની કડક માંગણીઓએ વાટાઘાટોને વધુ જટિલ બનાવી છે. ટ્રમ્પે ધમકી આપી છે કે જો ટૂંક સમયમાં કોઈ કરાર નહીં થાય તો ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ પર ફરીથી હુમલો કરવામાં આવશે. વિશ્વભરના દેશો આ યુદ્ધનો ઝડપી અંત આવે તેવી આશા રાખી રહ્યા છે, પરંતુ બંને પક્ષોના વલણ કઠોર બની રહયાં છે જે ચિંતાજનક છે.

Image Gallery