ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના કથિત યુદ્ધવિરામ કરાર પર એક નવો વિવાદ ઉભો થયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન બંને હવે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફના દાવાઓ પર, ખાસ કરીને લેબનોન અંગેના તેમના નિવેદન પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

શાહબાઝ શરીફના દાવા પર વિવાદ 
પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફનો દાવો કે તેમણે કથિત રીતે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામમાં મધ્યસ્થી કરી હતી તે ફરી એકવાર ખુલ્લું પડી ગયું છે. બુધવારે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા યુદ્ધવિરામની જાહેરાત બાદ શાહબાઝ શરીફે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરી હતી કે ઈરાન, અમેરિકા અને અમેરિકાના સાથી લેબનોન સહિત તમામ દેશો બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામ અને વાટાઘાટો માટે યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયા છે. જો કે, યુએસ વ્હાઇટ હાઉસે હવે આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે, એમ કહીને કે લેબનોન ક્યારેય બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામ કરારનો ભાગ નહોતું અને તમામ પક્ષોને અગાઉથી જાણ કરવામાં આવી હતી.

યુદ્ધવિરામ છતાં લેબનોનમાં હુમલા ચાલુ 
ખરેખર, યુદ્ધવિરામની જાહેરાત થયા પછી પણ ઇઝરાયલે લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહના લક્ષ્યો પર ઝડપથી હુમલો કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. વિરોધમાં ઇરાને યુદ્ધવિરામ કરાર હેઠળ ખોલવામાં આવેલા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી બંધ કરી દીધું. આ પછી ઇરાનના વિદેશ પ્રધાન સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ શાહબાઝ શરીફની X પોસ્ટનો સ્ક્રીનશોટ શેર કર્યો, જેમાં લેબનોન અને યુએસ સાથીઓ વિશેની લાઇન પ્રકાશિત કરવામાં આવી.

ઈરાનનું અમેરિકા પર દબાણ 
સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ X પર લખ્યું હતું કે ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધવિરામની શરતો સ્પષ્ટ છે, અને અમેરિકાએ નક્કી કરવું જોઈએ કે તે ખરેખર યુદ્ધવિરામનો અમલ કરશે કે ઈઝરાયલ દ્વારા યુદ્ધ ચાલુ રાખશે. તેમણે કહ્યું કે આ બંને સાથે રહી શકે નહીં. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે દુનિયા લેબનોનમાં હિંસા પર નજર રાખી રહી છે, અને નિર્ણય હવે અમેરિકાનો છે. આખી દુનિયા જોઈ રહી છે કે તે પોતાના વચનો કેટલા ટકા વળગી રહે છે.

ઇઝરાયલ અને વ્હાઇટ હાઉસે પણ સ્પષ્ટતા કરી 
અરઘચીના નિવેદન બાદ ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ તેમના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે લેબનોન ઇરાન સાથેના યુદ્ધવિરામ કરારમાં શામેલ નથી. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે પેજર હુમલાથી ઇરાને લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહને મોટો ફટકો પહોંચાડ્યો છે. આ પછી, વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તા કેરોલિન લેવિટે પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે લેબનોન યુદ્ધવિરામ કરારનો ભાગ નથી.

મુખ્ય પ્રશ્નો ઉભા થાય છે 
હવે મોટો પ્રશ્ન એ છે કે: અમેરિકા અને ઇઝરાયલ બંને યુદ્ધવિરામના ભાગ રૂપે લેબનોનને માન્યતા આપી રહ્યા નથી, તો શું પાકિસ્તાની વડાપ્રધાને ઇરાનને જાણી જોઈને ગેરમાર્ગે દોર્યું? કે પછી અમેરિકાએ છેલ્લી ઘડીએ પોતાના વચનથી ફરીને કરારનું ઉલ્લંઘન કર્યું?

ઈરાનના સ્પીકરે મોટું નિવેદન આપ્યું 
ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાકર ગાલિબાફે એક મોટું નિવેદન બહાર પાડ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વાટાઘાટો શરૂ થાય તે પહેલાં જ દસમાંથી ત્રણ ઠરાવોનું ઉલ્લંઘન થઈ ચૂક્યું છે, જેના કારણે દ્વિપક્ષીય યુદ્ધવિરામ અને વાતચીત અપ્રસ્તુત બની ગઈ છે. ગાલિબાફે જણાવ્યું હતું કે ઈરાનનો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રત્યેનો ઐતિહાસિક અવિશ્વાસ વારંવાર ઉલ્લંઘનોને કારણે ઉદ્ભવ્યો છે, અને કમનસીબે ફરી એકવાર એ જ પરિસ્થિતિ ઉભરી આવી છે.

ત્રણ મુખ્ય ઉલ્લંઘનોના દાવા 
ગાલિબાફના મતે, યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ તેમના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ઈરાનનો 10-મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ વાટાઘાટો માટે વ્યવહારુ આધાર હતો અને આ વાટાઘાટો માટે મુખ્ય માળખું હશે. જોકે, વાટાઘાટો શરૂ થાય તે પહેલાં જ આ પ્રસ્તાવના ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રથમ લેબનોનમાં યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવામાં આવ્યો ન હતો, જોકે આ પ્રસ્તાવના પહેલા મુદ્દામાં આનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો અને શાહબાઝ શરીફે પોતે તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ઈરાનમાં ડ્રોન હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો 
ત્રીજું, અમેરિકા અને ઇઝરાયલે યુરેનિયમ સમૃદ્ધ કરવાના ઈરાનના અધિકારને માન્યતા આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જે ઠરાવના છઠ્ઠા મુદ્દામાં સમાવિષ્ટ હતો. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે યુદ્ધવિરામ કરાર અને ભાવિ વાટાઘાટો અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.

Image Gallery