વોશિંગ્ટન પોસ્ટના પત્રકાર જમાલ ખશોગીની હત્યા કેસમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન (MBS) ને ક્લીનચીટ આપી દીધી છે.

મંગળવારે મોડી રાત્રે વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે MBS સાથે મીડિયાને વાત કરતા, તેમણે કહ્યું કે ક્રાઉન પ્રિન્સને આ બાબતની કોઈ જાણકારી નથી. ટ્રમ્પે કહ્યું:

"ખશોગી ખૂબ જ વિવાદાસ્પદ વ્યક્તિ હતા. આ મુદ્દો ઉઠાવીને મહેમાનને શરમજનક કેમ કરવામાં આવી રહ્યા છે? આવી ઘટનાઓ બનતી રહે છે."

2018માં ઇસ્તંબુલમાં સાઉદી દૂતાવાસની અંદર ખાશોગીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. યુએસ ગુપ્તચર એજન્સીઓના અહેવાલોમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે પ્રિન્સ સલમાને ખશોગીની હત્યાને મંજૂરી આપી હતી, ત્યારબાદ પ્રિન્સ સલમાનને વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

ખશોગીને કારણે MBSની છબીને નુકસાન થઈ રહ્યું હતું

ખશોગી, એક સાઉદી નાગરિક હતા અને તુર્કીમાં રહેતી તેની મંગેતર, હેટિસ સેંગીઝ સાથે લગ્ન કરવા માંગતા હતા. તે 2 ઓક્ટોબર, 2018ના રોજ ઇસ્તંબુલમાં સાઉદી અરેબિયાના દૂતાવાસમાં આ માટે મંજુરી આપતા દસ્તાવેજો મેળવવા ગયો હતો, પરંતુ ક્યારેય પાછો ફર્યા નહીં.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, ખશોગીના સાઉદી શાહી પરિવાર સાથે સારા સંબંધો હતા, પરંતુ તેમના મૃત્યુ પહેલાના મહિનાઓમાં, તેઓ પ્રિન્સ સલમાન વિરુદ્ધ લખતા હતા. ખશોગીએ 1980ના દાયકામાં ઓસામા બિન લાદેનનો ઇન્ટરવ્યુ પણ લીધો હતો.

ખશોગી આરબ વિશ્વમાં લોકશાહી, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને સુધારાના હિમાયતી હતા. આવા વિચારો સાઉદી અરેબિયામાં વિદ્રોહી અને શાંતિ ડહોંળાવતા માનવામાં આવતા હતા. તેમના લખાણો પ્રિન્સ સલમાનની આંતરરાષ્ટ્રીય છબીને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા હતા.

યુએસ CIAએ દાવો કર્યો હતો કે ખશોગીની હત્યાનો હેતુ MBS વિરુદ્ધના અસંતુષ્ટ અવાજોને કાયમ માટે દબાવવાનો હતો. જોકે, સાઉદી સરકારે સતત કોઈપણ સંડોવણીનો ઇનકાર કર્યો છે.

સાઉદી અરેબિયા અબ્રાહમ કરારમાં જોડાવા માટે તૈયાર છે

ટ્રમ્પ સાથેની મુલાકાત દરમિયાન, પ્રિન્સ સલમાને જણાવ્યું હતું કે તેમનો દેશ અબ્રાહમ કરારમાં જોડાવા માંગે છે, પરંતુ આ માટે ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઇન માટે બે-રાજ્ય ઉકેલ માટે સ્પષ્ટ માર્ગની જરૂર છે.

તેમણે મીડિયાને જણાવ્યું કે આ મુદ્દા પર ટ્રમ્પ સાથે તેમની સારી વાતચીત થઈ છે અને બંને દેશો સાથે મળીને એવું વાતાવરણ બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે જેમાં આગળ વધવું સરળ બને.

ક્રાઉન પ્રિન્સે કહ્યું કે તેઓ ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇન બંને માટે શાંતિ ઇચ્છે છે, એકબીજા સાથે શાંતિથી રહે. જોકે, તેમણે તાત્કાલિક જાહેરાત કરી ન હતી કે સાઉદી અરેબિયા ક્યારે અબ્રાહમ કરારમાં જોડાશે.

અમેરિકા-સાઉદી વચ્ચે ₹86 લાખ કરોડનો સોદો

ટ્રમ્પ અને પ્રિન્સ સલમાને 1 ટ્રિલિયન ડોલર (લગભગ ₹86 લાખ કરોડ) ના આર્થિક અને સંરક્ષણ કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આમાં સિવિલ ન્યુક્લિયર એનર્જી કોર્પોરેશન પર સંયુક્ત કરારનો સમાવેશ થાય છે.

અમેરિકાએ F-35 જેટ સાથે સંકળાયેલા એક મોટા સંરક્ષણ સોદાને પણ મંજૂરી આપી છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ઇઝરાયલ ઇચ્છતું હતું કે અમેરિકા સાઉદી અરેબિયાને F-35 ફાઇટર જેટ વેચે, શરત એ છે કે દેશ અબ્રાહમ કરારમાં જોડાય.

જોકે, ટ્રમ્પે આ માંગણીને ફગાવી દીધી હતી અને કહ્યું હતું કે સાઉદી અરેબિયાને ઇઝરાયલ જેટલા જ અદ્યતન શસ્ત્રો મળશે. તેમણે કહ્યું, "મારું માનવું છે કે બંને દેશોને ટોપ ક્વોલિટી શસ્ત્રો મળવા જોઈએ. અમે આ સોદાને અંતિમ સ્વરૂપ આપીશું."

MBSએ એમ પણ કહ્યું કે સાઉદી અરેબિયા ગાઝાના પુનર્નિર્માણ માટે સહાય પૂરી પાડશે, જોકે રકમ નક્કી કરવામાં આવી નથી. ટ્રમ્પે મજાકમાં ટિપ્પણી કરી કે આ રકમ નોંધપાત્ર હશે.

F-35 5મી પેઢીનું ફાઇટર જેટ

F-35એ અમેરિકાનું પાંચમી પેઢીનું ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે. લોકહીડ માર્ટિન દ્વારા વિકસિત, ઉત્પાદન 2006માં શરૂ થયું હતું અને 2015થી યુએસ એરફોર્સ સાથે સેવામાં છે. તે પેન્ટાગોનના ઇતિહાસમાં સૌથી મોંઘુ એરક્રાફ્ટ છે.

F-35 ત્રણ પ્રકારોમાં આવે છે, જેની કિંમત ₹700 કરોડથી ₹944 કરોડની વચ્ચે છે. વધુમાં, F-35ને ચલાવવા માટે પ્રતિ કલાક વધારાના ₹31.20 લાખનો ખર્ચ થાય છે.

7 વર્ષ પછી પ્રિન્સ સલમાન અમેરિકા પહોંચ્યા

સાત વર્ષમાં પ્રિન્સ સલમાનની આ પહેલી વોશિંગ્ટન મુલાકાત છે. તેમણે છેલ્લે 2018માં અમેરિકાની મુલાકાત લીધી હતી. છેલ્લા સાત વર્ષમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો છે.

અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો વચ્ચે અનેક મુદ્દાઓ પર વિવાદો ઉભા થયા છે. ગાઝા યુદ્ધમાં ઇઝરાયલને ટેકો આપવા બદલ અમેરિકાને ઘણા દેશોના રોષનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

બીજી તરફ, ચીન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેના સંબંધો મજબૂત થયા છે. ગયા મહિને, બંને દેશોએ સંયુક્ત નૌકાદળ કવાયત હાથ ધરી હતી, અને 2023 માં સાઉદી-ઈરાન કરારમાં ચીને મધ્યસ્થી ભૂમિકા ભજવી હતી. ચીન સાઉદી અરેબિયાનો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર પણ બની ગયો છે.

રાષ્ટ્રપતિ તરીકેના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન ટ્રમ્પનો પહેલો ફોન MBSને હતો

બીજા કાર્યકાળ માટે શપથ લીધા પછી ટ્રમ્પનો પહેલો ફોન કોલ સાઉદી પ્રિન્સ સલમાનને હતો. તેમના શપથગ્રહણના થોડા દિવસો પછી, મીડિયા દ્વારા ટ્રમ્પને તેમની પહેલી વિદેશ યાત્રા વિશે સવાલ પૂછવામાં આવ્યો હતો.

આ સવાલના જવાબમાં તેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ પહેલા તે દેશની મુલાકાત લેશે જે અમેરિકામાં સૌથી વધુ રોકાણ કરશે.

આ પછી, સાઉદી સરકારે એક નિવેદન બહાર પાડીને કહ્યું કે તેમનો દેશ આગામી ચાર વર્ષમાં અમેરિકામાં $600 બિલિયન (રૂ. 50 લાખ કરોડ)નું રોકાણ કરવા તૈયાર છે.

જોકે, ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે તેઓ તેને વધારીને 1 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી જોવા માંગે છે, જેમાં વધુ યુએસ લશ્કરી સાધનોની ખરીદીનો પણ સમાવેશ થાય છે.

સાઉદી અરેબિયાના સોવરિન વેલ્થ ફંડ અને પબ્લિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ (PIF) પાસે $925 બિલિયનનું જંગી રોકાણ છે. આ ફંડ્સ દ્વારા સાઉદી અરેબિયા પહેલાથી જ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં અસંખ્ય રોકાણો કરી ચૂક્યું છે. UAEએ આગામી 10 વર્ષમાં યુએસના AI, સેમિકન્ડક્ટર, ઊર્જા અને માળખાગત ક્ષેત્રોમાં $1.4 ટ્રિલિયનનું રોકાણ કરવાનો ઇરાદો પણ વ્યક્ત કર્યો છે.